การมาของ AI

ตั้งแต่เอไอถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลาย ชีวิตก็ง่ายขึ้นมากสำหรับเราที่ทำธุรกิจขนาดเล็ก ทำอะไรเสร็จได้ด้วยตัวเองเยอะขึ้นมาก งานที่เคยต้องใช้เวลา ก็ทำเสร็จได้อย่างรวดเร็ว

แต่ในฐานะแม่ เรากลับกังวลมาก

ช่วงที่ผ่านมาเราได้เข้ามาดูเรื่องการศึกษากับมูลนิธิมาทิลดา และได้เห็นใบสมัครและประวัติการศึกษาของเด็กสมัยใหม่มากหน้าหลายตา ที่มีแต่ประวัติที่น่าประทับใจ แต่เพราะได้เห็นนี่แหละเลยยิ่งรู้ว่าระบบการศึกษาแบบเดิมๆ แบบที่เราเคยผ่านมาในรุ่นของเรา ไม่น่าจะทำให้แข่งขันได้ในโลกเอไออีกต่อไป

ระบบการศึกษาแบบดั้งเดิม — ที่ให้เด็กเรียนวิชาครบทุกด้าน ต้องเก่งทุกอย่าง แข่งขันกันเพื่อเข้าเรียนในมหาวิทยาลัยชั้นนำ — มันถูกออกแบบมาเพื่อระเบียบเดิมของโลก เป็นโลกที่ต้องการให้คน “เข้าไปอยู่ในระบบ” เป็นส่วนหนึ่งขององค์กร เดินตามเส้นทางที่กำหนดไว้ ทำงานไปเรื่อยๆ และเติบโตในโครงสร้างนั้นจนถึงวัยเกษียณ

ลองคิดดูว่า ระบบโรงเรียนแบบดั้งเดิมที่เราคุ้นเคยนั้นประกอบไปด้วยอะไรบ้างหลักสูตรมาตรฐานเดียวกันการแบ่งเด็กตามช่วงอายุตารางเวลาเรียนที่ตายตัวการวัดผลด้วยการสอบและเกรด ทั้งหมดนี้ไม่ได้ต่างจากวัฒนธรรมองค์กรขนาดใหญ่เลย — ทำงานเป็นเวลา มีโครงสร้างชัดเจน มีตัวชี้วัดผลงาน และต้อง “พอดีกับระบบ”

เมื่อมองย้อนกลับไปในประวัติศาสตร์ จะเข้าใจได้ทันทีว่าทำไมระบบการศึกษาแบบนี้จึงเหมาะสมกับโลกในช่วงร้อยกว่าปีที่ผ่านมา ระบบการศึกษาสมัยใหม่ถือกำเนิดขึ้นหลังยุคปฏิวัติอุตสาหกรรม เพื่อรองรับโครงสร้างเศรษฐกิจและสังคมแบบใหม่ในเวลานั้น — โลกที่ต้องการแรงงานจำนวนมาก ที่ทำงานตามคำสั่ง อยู่ในระบบที่ตายตัว และทำงานซ้ำๆ ในโรงงาน ออฟฟิศ และหน่วยงานราชการ

แม้โลกจะก้าวเข้าสู่ยุคดิจิทัล ระบบการศึกษานี้ก็ยังคงสร้างคนแบบที่ระบบแรงงานต้องการอยู่ แม้งานจะเปลี่ยนจากโรงงานมาเป็นออฟฟิศ จากแรงงานปกน้ำเงินเป็นแรงงานปกขาว แต่โครงสร้างพื้นฐานกลับแทบไม่เปลี่ยนเรายังคงถูกฝึกให้เป็น “ส่วนหนึ่งของบางสิ่งที่ใหญ่กว่าตัวเรา”ซึ่งถ้ามองย้อนกลับไป ก็ต้องยอมรับว่ามันสมเหตุสมผลในเวลานั้น — เพราะไม่มีใครสามารถทำทุกอย่างได้ด้วยตัวเอง

จนกระทั่งการมาถึงของเอไอ

เอไอทำให้คนคนเดียวสามารถทำงานได้มากกว่าที่เคยเป็นหลายเท่าสำหรับเรา ในฐานะผู้ประกอบการ วันนี้เราสามารถบริหารธุรกิจด้วยทีมเล็กมาก มีผู้ช่วยเพียงหนึ่งคน และใช้เอไอเข้ามาทดแทนบทบาทอื่นๆสิ่งนี้กำลังเปลี่ยน — และได้เปลี่ยน — โครงสร้างตลาดแรงงานไปแล้วอย่างชัดเจน

องค์กรขนาดใหญ่จะจ้างคนน้อยลงเราเห็นสิ่งนี้ผ่านการปลดพนักงานครั้งใหญ่ของบริษัทระดับโลก ไม่ว่าจะเป็น Amazon ที่ลดตำแหน่งงานฝ่ายองค์กรราว 30,000 ตำแหน่งในช่วงปลายปี 2025 ถึงต้นปี 2026 รวมถึง Microsoft, Google, Meta และ Intel ที่ต่างปรับลดพนักงานลงเป็นหลักพันคนในช่วงปี 2023–2025แม้แต่บริษัทที่ไม่ใช่สายเทคโนโลยีอย่าง UPS ก็ยังประกาศแผนลดพนักงาน 30,000 คนในปี 2026 หลังจากลดไปแล้วหลายหมื่นคนในปีก่อนหน้า

ในโลกแบบนี้ องค์กรไม่ได้ต้องการคนที่ “วิเคราะห์ข้อมูลได้ดี” เพียงอย่างเดียวอีกต่อไปแต่ต้องการคนที่สามารถ กำหนดทิศทาง, ตัดสินใจในเรื่องสำคัญ, และ รับผิดชอบต่อผลลัพธ์ของการตัดสินใจนั้นได้

และแน่นอน เรายังคงต้องการคนที่มี “ความเป็นมนุษย์”บทบาทที่ต้องอาศัยความเข้าอกเข้าใจ ความเมตตา และการเชื่อมโยงทางอารมณ์ — สิ่งที่เอไอยังทดแทนไม่ได้

เห็นยังงี้ พอมองกลับไปที่เด็กๆแล้วก็หยุดคิดไม่ได้เลยว่าเด็กในรุ่นถัดไป ยังจำเป็นต้องผ่านระบบการศึกษาแบบเดียวกับเรา เพื่อเตรียมตัวเป็นพนักงานระดับเริ่มต้นที่สมบูรณ์แบบอยู่หรือไม่?

สำหรับเราคำตอบอาจจะคือ “จำเป็นอยู่บ้าง”แต่ถ้าอยากโดดเด่นจริงๆ พวกเขาจะต้องมีทักษะอีกชุดหนึ่ง — ทักษะที่เครื่องจักรเลียนแบบได้ยาก

พวกเขาจะต้องเป็นคนที่ตัดสินใจได้ดี ตั้งคำถามได้เก่งและมีความคิดสร้างสรรค์พอที่จะก้าวข้ามองค์ความรู้เดิมที่เอไอถูกป้อนมาต้องมีทักษะทางอารมณ์ อ่านบรรยากาศเป็น สร้างความเชื่อมั่น และชักชวนให้ผู้อื่นเห็นพ้องกับแนวคิดของตนต้องสามารถนำข้อมูลและการวิเคราะห์ที่ซับซ้อนซึ่งเอไอเตรียมไว้ มาแปลงเป็นกลยุทธ์ที่มีความหมาย

พวกเขายังต้องมีความยืดหยุ่น ใฝ่รู้ และสามารถเรียนรู้ เลิกเรียนรู้ และเรียนรู้ใหม่ได้ตลอดเวลา — เพราะโลกจะเปลี่ยนเร็วขึ้นเรื่อยๆต้องกล้าคิดสร้างสรรค์ และผลักขอบเขตของเอไอ ใช้จินตนาการก้าวข้ามความรู้เดิม เพื่อสร้างสิ่งใหม่อย่างแท้จริง

และที่สำคัญที่สุด พวกเขาจะต้องมีจริยธรรมและเป้าหมายที่ชัดเจน — ไม่ใช่แค่เพื่อใช้เอไออย่างรับผิดชอบ แต่เพื่อดูแลและไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง ในโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วนี้

การศึกษาในอนาคตจะไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป

ตอนนี้คิดแต่ว่าโรงเรียนแบบดั้งเดิมอาจไม่ใช่เส้นทางที่เหมาะสมที่สุดสำหรับเด็กๆ อีกต่อไป และถึงแม้ตอนนี้เรายังไม่รู้แน่ชัดว่าระบบใหม่ควรหน้าตาเป็นอย่างไร — แต่สิ่งที่แน่นอนคือ เราต้องหาสิ่งทดแทนระบบการศึกษาแบบเดิมแล้ว ถ้าได้คำตอบเมื่อไหร่ จะมาเล่าสู่กันฟังเพิ่มเติมนะคะ